Persian Arabic Chinese (Simplified) English French German Russian Spanish

منو اصلی

ورود ثبت نام

ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز ورود *
مرا بخاطر داشته باش

ایجاد حساب کاربری

گزینه های * دار الزامی می باشند.
نام *
نام کاربری *
رمز ورود *
تائیدیه رمز ورود *
نشانی پست الکترونیک *
تائیدیه نشانی پست الکترونیک *
کد امنیتی *
Reload Captcha

آمار سایت

کاربران
11
مطالب
1164
نمایش تعداد مطالب
2377215

اوقات شرعی

زمان باقی مانده تا عید نوروز

سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی استان چهار محال و بختیاری،پیشاپیش عید باستانی نوروز را به شما هم میهنان عزیز تبریک و شادباش عرض می نماید

"گیوه دوزی" شهرکرد به کما رفته و آخرین نفس‌های خود را می‌کشد.

از: وحید رئیسی دهکردی

"گیوه دوزی" یکی از هنرصنعت‌های چهارمحال و بختیاری است که در شهرهای شهرکرد، فرخ‌شهر و بروجن سابقه‌ای کهن و دیرینه دارد.

اما این در حالی است که با توسعه جوامع و هدایت زندگی بشر به سمت و سوی استفاده از تولیدات ماشینی، تمایل به بهره‌مندی از محصولات صنایع دستی به ویژه "گیوه" بسیار کم شده و نسل‌های کنونی دیگر مایل به فعالیت در این حوزه نیستند.

البته نوسانات اقتصادی، نبود ثبات در بازار، گرانی مواد اولیه، کاهش قدرت خرید مردم و استقبال کم از محصولات صنایع دستی باعث شده تا بسیاری رشته‌های صنایع دستی مانند "گیوه دوزی" با بی‌رونقی مواجه شود.

با قدم زدن در "کوی نمدمالان" شهرکرد در گوشه ای از "گذر صنایع دستی" مرکز چهارمحال و بختیاری، کارگاهی به وسعت کمتر از 4 متر مربع چشم هر رهگذری را به خود جلب می‌کند.

این مکان "گیوه دوزی" که تنها محل تولید پای‌پوش سنتی مردمان این دیار است، محل گذران زندگی و فعالیت "استاد محمود رفیعیان دهکردی"، آخرین بازمانده از نسل گیوه دوزان دهکردی است.

*** میراث فرهنگی رشته "گیوه دوزی" را احیاء کند

یکی از فعالان "گیوه دوزی" در شهرکرد گفت: مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نسبت به احیای هنرصنعت "گیوه دوزی" در شهرکرد اقدام کنند.

محمود رفیعیان دهکردی تأکید کرد: جوانان امروز دیگر بدنبال تولید مواد مورد نیاز "گیوه دوزی" نیستند.

وی افزود: هم‌اینک فقط عده‌ای زن و مرد سالمند و سالخورده تخت کشی و رویه بافی (رویه چینی) برای تولید "گیوه" را انجام می‌دهند.

رفیعیان دهکردی تصریح کرد: مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری اجازه ندهند این هنرصنعت به فراموشی سپرده شود و به پستوی خاطره‌ها برود.

وی در خصوص معرفی قسمت‌های "گیوه" بیان داشت: پاشنه تخت، لچکی، لْنجه عقب و جلو، پاشنه قرمزعقب گیوه، لچکی چپ و راست بخش‌های مختلف "گیوه" را تشکیل می‌دهند.

آخرین بازمانده از نسل گیوه دوزان دهکردی اضافه کرد: "گیوه" انواع مختلفی مانند سُر، تخت لاستیکی و تخت ملکی دارد.

وی عنوان داشت: "گیوه‌های" تخت لاستیکی برای زمستان و یا آبیاری کشاورزان، تخت ملکی به منظور میهمانی و زمان‌های بیکاری و سْر برای پیمودن مسافت‌های طولانی چاپاردارها مورد استفاده قرار می‌گرفت.

رفیعیان دهکردی اظهار کرد: در روزگاران قدیم خانواده‌ها فرزندان خود را برای چام (چوم) سواری، بافه آوردن و کاسبی تقسیم می‌کردند.

وی ادامه داد: اما این در حالی است که امروزه با توسعه علم و تکنولوژی، فرزندان تا ظهر خوابند و از شب تا صبح در فضای مجازی مشغولند، اما در گذشته از صبح تا شب هر فرزند مشغول به فعالیت فیزیکی بود.

این پیشکسوت صنایع دستی شهرکرد بیان کرد: امروزه زندگی‌ها ماشینی شده و تلویزیون، موبایل و اینترنت مشکلات جسمی و روحی فراوانی برای مردم و به خصوص فرزندان و جوانان ایجاد کرده است.

وی یادآور شد: بنده از 7 سالگی تاکنون که 65 سال سن دارم به مدت 58 سال مستمر مشغول "گیوه دوزی" هستم و شغل پدری و آباء و اجدادی خود را ادامه داده‌ام.

رفیعیان دهکردی عنوان کرد: اما متاسفانه در این راه آسیب‌های جسمی فراوانی دیده‌ام ولی همچنان خدا را شاکرم که توانسته‌ام این سنت را تا این لحظه حفظ و از فراموشی آن جلوگیری کنم.

وی اظهار داشت: در کنار ضرورت حفظ هنرصنعت "گیوه دوزی" بایستی نسبت به احیای رشته‌های تخت کشی، رویه بافی (رویه چینی) و آهنگری به منظور ساخت ابزار مورد نیاز "گیوه دوزی" و انتقال آن به آیندگان اقدام شود.

فعال هنرصنعت "گیوه دوزی" شهرکرد خاطرنشان کرد: مشکلات فعالیت در رشته‌های صنایع دستی به ویژه "گیوه دوزی" به حدی فراوان شده که حتی فرزندان خود من حاضر به فعالیت در این شغل نشدند.

وی گفت: البته داماد من تنها به خاطر علاقه فراوانش به "گیوه دوزی"، آموزش‌های لازم تولید بخش های مختلف این هنرصنعت را از سوی بنده فرا گرفت.

رفیعیان دهکردی تأکید کرد: این در حالی است که در روزگارانی نه چندان دور حداقل 200 "تخت کش" و "گیوه دوز" در شهرکرد فعالیت داشتند و عده زیادی از هنرمندان این رشته هم در روستاهای اطراف مشغول تولید این نوع پای‌پوش برای مردم بودند.

وی افزود: به همین منظور مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نباید اجازه دهند پس از بنده، "گیوه دوزی" در شهرکرد فراموش و منسوخ شود.

پیشکسوت صنایع دستی شهرکرد تصریح کرد: در حالی که "گیوه" در قدیم برای زنان، مردان و بچه‌ها کاربرد داشت اما با روی کار آمدن کفش‌های جدیدتر لاستیکی به نام "شاردان‌پور" استقبال عمومی از "گیوه" کمتر شد.

وی همچنین در خصوص مراحل مختلف تولید "گیوه" بیان داشت: برای دوخت یک دست گیوه تخت کش، رویه باف یا رویه چین (که بیشتر از بانوان هستند)، چرم ساز و گیوه دوز فعالیت می‌کنند.

رفیعیان دهکردی درباره تهیه چرم مورد نیاز "گیوه دوزی" در گذشته اضافه کرد: برای این منظور ابتدا پوست گاو را درون قدح‌های بزرگ می‌ریختند و پس از 4 روز قرار دادن آن در آهک، در جوی آب شستشو می‌دادند تا آهک و موهای آن پاک‌سازی شود.

وی عنوان داشت: سپس پوست گاو را به مدت 4 روز در زاج و نمک می‌گذاشتند تا سفید و محکم شود.

آخرین بازمانده از نسل گیوه دوزان دهکردی اظهار کرد: پس از شستشو در جوی آب، پوست گاو مورد نظر را در آفتاب قرار می‌دادند و پس از خشک شدن آن، "پیه گاو" را در دیگ ذوب کرده و در مقابل نور خورشید به چرم تولیدی می‌زدند تا روغن خورده شود.

وی ادامه داد: پس از انجام این مراحل، محصول نهایی را در جوی آب قرار می‌دادند تا نرم و در "گیوه دوزی" استفاده شود.

رفیعیان دهکردی بیان کرد: اما امروزه مواد و ابزار اولیه مورد نیاز "گیوه دوزی" در بازار نیست و تخت، رویه و چرم مورد نیاز از خارج استان تهیه و استفاده می‌شود.

وی یادآور شد: از 12 سال گذشته تاکنون تولید کنندگان جانبی "گیوه دوزی" دیکر در شهرکرد فعال نیستند.

وی عنوان کرد: آخرین بازمانده از نسل گیوه دوزان دهکردی تاکید کرد: البته بنده در شهرکرد هنوز هم چرم مورد نیاز "گیوه دوزی" را به روش سنتی قدیمی تهیه و استفاده می‌کنم.

رفیعیان دهکردی اظهار داشت: برای "گیوه دوزی" نخ‌ها را موم‌کشی می‌کنیم تا محکم‌تر و بادوام‌تر در مقابل نفوذ آب باشد.

وی خاطرنشان کرد: امروزه نوسانات اقتصادی و گرانی‌ها باعث شده تا مردم توان خرید تولیدات صنایع دستی به ویژه "گیوه" را از دست بدهند.

پیشکسوت صنایع دستی شهرکرد قیمت هر جفت "گیوه" در سال گذشته را 6 میلیون ریال برشمرد و گفت: این در حالی است که امسال این قیمت با 50 درصد رشد به 8 میلیون ریال به ازای هر جفت رسیده است.

وی زمان مورد نیاز برای تولید یک جفت "گیوه" را 2 روز اعلام و تأکید کرد: اختصاص 50 میلیون ریال تسهیلات سرمایه در گردش، تاثیر بسزایی برای رونق یک مغازه "گیوه دوزی" دارد.

رفیعیان دهکردی افزود: هر چند امروزه شرایط سنی تولید کنندگان هنرصنعت‌های قدیمی را مانع از بهره مندی آنان از تسهیلات بانکی کرده‌اند.

وی تصریح کرد: البته این موضوع نباید اینچنین باشد، زیرا بانک‌های عامل هنگام پرداخت تسهیلات به متقاضیان، ضمانت‌های لازم را از هنرمند و ضامن‌های وی دریافت می‌کنند.

آخرین بازمانده از نسل گیوه دوزان دهکردی ادامه داد: بنده به عنوان تنها تولید کننده "گیوه" در مرکز چهارمحال و بختیاری ماهانه حداکثر 10 جفت "گیوه" تولید و به فروش می‌رسانم.

وی بیان کرد: درآمد ماهانه این میزان فروش کمتر از 15 میلیون ریال است و در واقع بنده به عنوان تنها هنرمند صنعت "گیوه دوزی" در شهرکرد حتی کمتر از دستمزد کارگری درآمد دارم.

رفیعیان دهکردی ضمن گلایه‌مندی از مسئولان در رابطه با نداشتن بیمه یادآور شد: به علت نداشتن بیمه، توان ضعیف اقتصادی و مشکلات جسمی مانند کم سو شدن چشمانم ادامه کار برای بنده با مشکل مواجه است.

وی در پایان پیشنهاد کرد: مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری با برگزاری دوره‌های آموزشی به خصوص در بخش‌های تخت کشی و رویه بافی (رویه چینی) می‌توانند به راحتی زمینه حفظ و احیای هنرصنعت "گیوه دوزی" را فراهم و آن را به نسل‌های بعدی و آیندگان انتقال دهند.

*** "گیوه دوزان" چهار محال و بختیاری کمتر از انگشتان دست هستند

جانشین معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نیز گفت: تعداد "گیوه دوزان" این استان به کمتر از انگشتان یک دست رسیده است.

حمیدرضا ملکوتی تأکید کرد: این در حالی است که در گذشته‌ای نه چندان دور بیش‌از 40 کارگاه "گیوه دوزی" در چهارمحال و بختیاری فعالیت می‌کرد.

وی افزود: این در حالی است که هم‌اینک 7 در بروجن، 1 نفر در فرخ‌شهر و یک نفر در شهرکرد به "گیوه دوزی" مشغولند.

ملکوتی تصریح کرد: براساس پژوهش‌های علمی صورت گرفته از سوی محققان و متخصصان، می‌توان "گیوه" را یکی از طبی‌ترین و استانداردترین پای‌پوش‌های دنیا معرفی کرد.

وی بیان داشت: علت این امر استفاده از الیاف طبیعی با منشأ گیاهی و حیوانی در تولید "گیوه" است.

جانشین معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری اضافه کرد: البته اکنون به علت گرانی‌ها و نوسانات اقتصادی "گیوه" به کالایی لوکس و دکوری تبدیل شده که تنها افراد متمول و پول‌دار می‌توانند خریداری کنند و دیگر استفاده عمومی ندارد.

وی عنوان داشت: براساس شنیده‌ها و اسناد شفاهی و مکتوب تاریخی تولید "گیوه" در چهارمحال و بختیاری به دوران صفویه باز می‌گردد.

ملکوتی اظهار کرد: استفاده از "گیوه" به عنوان نوعی پای‌پوش طبیعی بین مردم مناطق مختلف چهارمحال و بختیاری عمومیت داشته است.

وی ادامه داد: البته هم‌اینک بروجن در "گیوه دوزی" از شهرکرد و فرخ‌شهر سبقت گرفته است.

جانشین معاونت صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری بیان کرد: تخت "گیوه" از چرم و پارچه کرباس (لی) و رویه آن از نخ پنبه‌ای تهیه می‌شود.

وی یادآور شد: "گیوه" به خاطر دوام و عمر بالا به طور معمول بین چند نسل استفاده و به عنوان یادبود و یا ارث از پدر به فرزند پسر داده می‌شد.

ملکوتی عنوان کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، نمایش تولیدات "گیوه دوزی" از طریق برپایی نمایشگاه‌های صنایع دستی و متمركز كردن تولید كنندگان می‌توان در احیای سریع‌تر و بهتر این هنرصنعت مؤثر باشد.

وی اظهار داشت: مسئولان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری جلوگیری از فراموشی رشته‌های صنایع دستی منسوخ شده و احیای این هنرصنعت‌ها جزو برنامه‌های اولویت‌دار خود قرار داده‌اند.

ملکوتی خاطرنشان کرد: برگزاری دوره‌های آموزشی، ایجاد تنوع در تولیدات، کاربردی کردن محصولات، تقویت بازاریابی، اعمال برنامه‌های حمایتی و زمینه‌سازی برای افزایش صادرات از مهمترین راهکارهای حفظ "گیوه دوزی" و جلوگیری از منسوخ شدن این هنرصنعت در چهارمحال و بختیاری به شمار می‌رود.

افزوده می‌شود، "گیوه" نوعی پای‌پوش قدیمی بین مردمان ایران و چهارمحال و بختیاری است که چپ و راست ندارد، به اصطلاح لنگه به لنگه نمی‌شود، هیچگاه از بین نمی‌رود و به راحتی قابل ترمیم است.

چپ و راست نبودن "گیوه" نشان دهنده یک‌دستی، یک‌رنگی، درستی و پاکی مردمان ایران و چهارمحال و بختیاری است و ثابت می‌کند مردمان این دیار هیچگاه بدنبال تقلب، دورویی، تزویر و ریا نبوده‌اند.

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید